“नयाँ” एउटा साधारण विशेषण मात्र होइन, यो मानव जीवनको सबैभन्दा शक्तिशाली प्रेरक शक्ति हो। नयाँ मोबाइल हात पर्यो भने मुहारमा आउने चमक, नयाँ ठाउँको टिकट काट्दा मनमा उब्जने उत्साह, नयाँ मान्छेसँग हात मिलाउँदा उत्पन्न हुने अपनत्वको भावना – यी सबैले एउटै कुरा प्रमाणित गर्छन् : मानिस “नयाँ” बिना बाँच्न सक्दैन।
नयाँले किन उत्तेजना र खुसी दिन्छ ?
विज्ञानले यसलाई “नोभेल्टी इफेक्ट” (Novelty Effect) भन्छ। जब हाम्रो मस्तिष्कले नयाँ कुराको सामना गर्छ, त्यसले डोपामाइन नामक रसायन अत्यधिक मात्रामा उत्पादन गर्छ। डोपामाइन भनेको खुसी, उत्साह र पुरस्कारको रसायन हो। त्यसैले नयाँ स्कुटी चढ्दा, नयाँ घरमा पाइला टेक्दा वा नयाँ गाडीको साँचो हातमा आउँदा हामीमा जुन रमाइलो पैदा हुन्छ, त्यो जैविक कारणले नै हो।
तर यो जैविक कारण मात्र होइन। सामाजिक र सांस्कृतिक रूपले पनि “नयाँ” ले हामीलाई आफ्नो हैसियत, प्रगति र सफलताको प्रमाण दिन्छ। नयाँ गाडी किन्दा मन्दिर घुमाउनु, नयाँ घरमा पार्टी गर्नु भनेको “म अगाडि बढेँ” भन्ने सन्देश समाजलाई दिनु पनि हो।
नयाँले अर्थतन्त्रलाई कसरी चलायमान बनाउँछ ?
जब हामी नयाँ मोबाइल किन्छौं :
- कम्पनीको बिक्री बढ्छ
- त्यस कम्पनीमा काम गर्ने हजारौं मजदुरको रोजगारी सुरक्षित हुन्छ
- ढुवानी, बिक्री, विज्ञापनमा संलग्न सयौं व्यवसाय चल्छन्
- सरकारलाई कर प्राप्त हुन्छ
- त्यस करले सडक, स्कूल, अस्पताल बन्छन्
एउटा व्यक्तिको “नयाँ मोबाइल” किन्ने सानो इच्छाले पूरै अर्थतन्त्रको चक्र घुम्छ। त्यसैले अर्थशास्त्रीहरू भन्छन् – “उपभोक्ताको इच्छा नै अर्थतन्त्रको इन्जिन हो।”
नयाँ बिना समाज किन सुस्ताउँछ ?
जुन समाजमा “नयाँ” को खोजी बन्द हुन्छ, त्यहाँ प्रगति ठप्प हुन्छ। पुरानै लुगा, पुरानै मोबाइल, पुरानै सोच, पुरानै ठाउँ – यस्तो समाजमा न त नयाँ व्यवसाय जन्मन्छ, न त नयाँ रोजगारी। जापान, दक्षिण कोरिया, सिंगापुर जस्ता देशहरूले हरेक वर्ष नयाँ प्रविधि, नयाँ डिजाइन, नयाँ उत्पादन ल्याएरै विश्व अर्थतन्त्रमा अग्रणी स्थान बनाएका हुन्।
तसर्थ, हामीले के गर्नुपर्छ ?
हरेक वर्ष कम्तीमा यी पाँच काम गरौं :
१. एउटा नयाँ सामान किनौं (सानो भए पनि – किताब, जुत्ता, मोबाइल जे भए पनि) २. एउटा नयाँ ठाउँ घुमौं (गाउँ होस् वा विदेश) ३. कम्तीमा १० जना नयाँ मानिससँग चिनजान गरौं ४. एउटा नयाँ सीप सिकौं (भाषा, नृत्य, कोडिङ, खाना पकाउने जे पनि) ५. आफ्नो लुगा, घरको रंग, फर्निचर – जे सम्भव छ, केही न केही नयाँ गरौं
यी साना-साना “नयाँ” ले हामीलाई मात्र होइन, हाम्रो परिवार, समाज र देशलाई नै गतिशील बनाउँछ।
अन्त्यमा
नयाँ भनेको विलासिता होइन, यो आवश्यकता हो। नयाँ भनेको खर्च होइन, यो लगानी हो। नयाँ भनेको खुसीको स्रोत मात्र होइन, यो प्रगतिको इन्धन हो।
त्यसैले आजै एउटा सानो नयाँ कुरा सुरु गरौं – एउटा नयाँ किताब किनौं, एउटा नयाँ बाटो हिँडौं, एउटा नयाँ साथी बनाऔं। किनकि जुन दिन हामी “नयाँ” लाई माया गर्न छोड्छौं, त्यही दिन हाम्रो जीवन पुरानो हुन थाल्छ।
नयाँ वर्ष होस् वा नयाँ दिन – हरेक पललाई “नयाँ” बनाउने जिम्मा हाम्रै हो। नयाँ सोचौं, नयाँ गरौं, नयाँ बनौं।
