“डिग फर नेपाल परियोजना” को बाँझो रहित नेपाल

२०८२ श्रावण ७, बुधबार ०३:५८ ,प्रकाशित
अनुमानित पढ्ने समय : 3 मिनेट

डिग फर नेपाल परियोजना” को बाँझो रहित नेपाल अभियानले ६० लाख विघा बाँझो जग्गा र ९२ लाख विद्यार्थीलाई प्रयोग गर्दै ‘मान्छे बेच्ने होइन, बस्तु बेच्ने’ नेपाल निर्माण गर्ने दीर्घकालीन योजना प्रस्तुत गरेको छ। यस अभियानमा कृषि, पशुपालन, माछापालन, मौरीपालन, जडीबुटी खेती र सीप शिक्षाको एकीकृत दृष्टिकोण अपनाइएको छ। “डिग फर नेपाल परियोजना” का राष्ट्रिय अध्यक्ष नारायण सिग्देलज्यूको नेतृत्वलाई समेटेर विस्तारित प्रस्तुति तयार गरिएको छ, जसले उहाँको सोच, दृष्टिकोण, र राष्ट्रिय विकासमा उहाँको योगदानलाई उजागर गर्छ:

यहाँ प्रस्तुत छ परियोजनाको एक  खाका:


१. अवधारणा (Concept):

डिग फर नेपाल राष्ट्रिय परियोजना
👉 “बाँझो रहित नेपाल – पढ्दै, कमाउँदै, उत्पादन गर्दै”
👉 लक्ष्य: बाँझो जमिन शून्यमा झार्ने, हरेक विद्यार्थीलाई उत्पादकत्वमा जोड्ने
👉 दृष्टिकोण: ६० लाख बाँझो जमिनमा ९२ लाख विद्यार्थीको श्रम र ज्ञानको प्रयोग


२. परियोजनाको नाम:

“बाँझो रहित नेपाल – विद्यार्थी उद्यमशीलता परियोजना”


३. लक्ष्य (Objectives):

  • बाँझो जमिनहरूमा उत्पादन मूलक कृषि, बागवानी, पशुपालन, मौरी पालन, मत्स्यपालन

  • विद्यार्थीलाई स्कूल/कलेजको समयपछि स्थानीय उत्पादनमा संलग्न गराउने

  • विद्यालय, कलेज, अफिस कम्पाउण्ड, मठ मन्दिर, खोला किनार, बाँझो बस्तीहरूमा खेती

  • अन्तर्राष्ट्रिय बजार केन्द्रित उत्पादन (एभोकाडो, कपुर, तेजपत्ता, बेलौती पात, लेमनग्रास, मसला बाली)


४. मुख्य कार्यक्रमहरू (Project Components):

क. बाँझो जमिनको सर्भे र वर्गीकरण:

  • गाउँपालिकाद्वारा बाँझो जमिनको सूची बनाउने

  • सरकारी, विद्यालय, अफिस कम्पाउण्ड, सामुदायिक र व्यक्तिगत जमिन वर्गीकरण

  • Google Map र GIS प्रविधिको प्रयोग

ख. कृषिमा प्रयोग हुने बालीनाली चयन:

क्षेत्र मुख्य उत्पादन
पहाडी तेजपत्ता, बेसर, अदुवा, सिमल तरुल, मौरी पालन
तराई बेलौती पात, एभोकाडो, पाती, कपुर, लेमनग्रास
हिमाली जडीबुटी, ओषधिजन्य बाली, सिमी, आलु
उपत्यका काँचो केराको पिडो, प्याज, लसुन, कुखुरा, माछा पोखरी

ग. विद्यालय/कलेजसँग सहकार्य:

  • “पढ्दै–कमाउँदै कार्यक्रम” लागू

  • प्रत्येक विद्यार्थीलाई एक टुक्रा जमिन (सजिलो प्रयोगको) दिने

  • शिक्षक तथा स्थानीय कृषिविदबाट नियमित तालिम

घ. उत्पादन–प्रशोधन–बजारिकरण:

  • स्थानीय स्तरमा माइक्रो प्रोसेसिङ यूनिट (पिडो बनाउने, पिठो बनाउने, तेल निकाल्ने)

  • भृकुटी अर्गानिक कृषि समूहको नेतृत्वमा अन्तर्राष्ट्रिय निर्यात

  • व्यापारिक साझेदारी (जस्तैः बंगलादेशको एभोकाडो बजार)


५. कार्यान्वयन रणनीति (Implementation Strategy):

चरण कार्य
सर्भेक्षण (जग्गा र विद्यार्थी दुवैको)
नमुना पालिका घोषणा (गोर्खा, दोर्दी, रामारोशन)
टिम गठन (विद्यार्थी+कृषि+स्थानिय सरकार+NGO/INGO)
तालिम, सामाग्री, बीउ वितरण
उत्पादन सुरु – ३ महिनामा प्रारम्भिक नतिजा
बजार जोड – देश/बिदेश
रिपोर्टिङ, मूल्याङ्कन, विस्तार

६. प्रारम्भिक लागत अनुमान (General Cost Estimation):

शीर्षक लागत (रु. अनुमानित)
सर्भेक्षण तथा योजना निर्माण 50 लाख
बीउ, मल, उपकरण, तालिम 2 करोड
विद्यार्थी अनुदान (प्रति विद्यार्थी रु. 1000) 92 करोड
प्रशोधन तथा मार्केटिङ केन्द्र 5 करोड
प्राविधिक टिम/स्टाफ/अनुगमन 3 करोड
जम्मा प्रारम्भिक लागत 102.5 करोड

७. अपेक्षित प्रभाव (Expected Impacts):

  • ६० लाख बाँझो जमिनमा उत्पादन सुरु

  • ९२ लाख विद्यार्थीलाई व्यावसायिक सीप हस्तान्तरण

  • आय आर्जन वृद्धि, खाद्य आत्मनिर्भरता

  • अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा निर्यातयोग्य वस्तुको उत्पादन

  • सामुदायिक समृद्धि र बेरोजगारी न्यूनीकरण

  • ‘बस्तु बेच्ने नेपाल’ को आधारशिला


८. विशेष सम्भावना भएका उत्पादनहरू:

  • कपुर, तेजपत्ता, लेमनग्रासको तेल

  • पातजाती उत्पादन (बेलौती), आयुर्वेदिक मूल्य

  • मौरी पालन र मह उत्पादन

  • एभोकाडो बगैंचा (बंगलादेश लगायत मुलुकहरूमा निर्यात)

  • काँचो केराको पिडो र तरुलको पिठो उद्योग


९. सन्देश (Vision Statement):

👉 “अब बाँझो जमिन बाँझो रहने छैन, हरेक विद्यार्थी उत्पादक बन्नेछ।
👉 डिग फर नेपाल – उत्पादनबाट समृद्धि

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित समाचार