नेपालको इतिहासमा विभिन्न कालखण्डमा फरक-फरक शीर्षक र भूमिकामा प्रधानमन्त्रीहरूले शासन गरेका छन्। यहाँ पहिलो प्रधानमन्त्री भीमसेन थापादेखि हालसम्मका सबै प्रधानमन्त्रीहरूको सूची, क्रम संख्या, कार्यकाल, र कम्तीमा एक प्रमुख कार्यको विस्तृत विवरण प्रस्तुत गरिएको छ। सूचीमा दोहोरिएका व्यक्तिहरूलाई छुट्टै गणना गरिएको छैन, तर उनीहरूको प्रत्येक कार्यकाललाई क्रमबद्ध रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
१. भीमसेन थापा (वि.सं. १८६३–१८९४)
कार्यकाल: वि.सं. १८६३–१८९४ (सन् १८०६–१८३७)
प्रमुख कार्य: नेपाल साम्राज्यको विस्तार। उनको कार्यकालमा नेपालको सिमाना पश्चिममा सतलज नदी र पूर्वमा टिस्टा नदीसम्म पुगेको थियो। यद्यपि, सन् १८१४–१८१६ को नेपाल-अंग्रेज युद्धमा पराजय र सुगौली सन्धिपछि नेपालले आफ्नो एक तिहाइ भूभाग गुमायो।
२. रंगनाथ पौड्याल (१) (वि.सं. १८९४–१८९५)
कार्यकाल: वि.सं. १८९४–१८९५ (सन् १८३७–१८३८)
प्रमुख कार्य: प्रशासनिक सुधारको प्रयास। उनले दरबारभित्रको आन्तरिक शक्ति सन्तुलन कायम गर्न खोजे, तर छोटो कार्यकालका कारण ठोस परिणाम सीमित रह्यो।
३. पुष्कर शाह (वि.सं. १८९५–१८९६)
कार्यकाल: वि.सं. १८९५–१८९६ (सन् १८३८–१८३९)
प्रमुख कार्य: दरबारी प्रशासनलाई व्यवस्थित गर्न प्रयास। उनले राजा राजेन्द्र विक्रम शाहको समर्थनमा शासन सञ्चालन गरे।
४. रणजंग पाण्डे (१) (वि.सं. १८९६–१८९७)
कार्यकाल: वि.सं. १८९६–१८९७ (सन् १८३९–१८४०)
प्रमुख कार्य: सैन्य सुधार। उनले नेपाली सेनाको संगठन र प्रशिक्षणमा सुधार ल्याउन प्रयास गरे।
५. रंगनाथ पौड्याल (२) (वि.सं. १८९७–१८९७)
कार्यकाल: वि.सं. १८९७ (सन् १८४०)
प्रमुख कार्य: धार्मिक र सामाजिक सुधार। उनले धार्मिक संस्थाहरूलाई व्यवस्थित गर्न नीतिहरू बनाए।
६. फत्तेजंग शाह (१) (वि.सं. १८९७–१९००)
कार्यकाल: वि.सं. १८९७–१९०० (सन् १८४०–१८४३)
प्रमुख कार्य: दरबारी एकताको प्रयास। उनले विभिन्न समूहहरूबीच सन्तुलन कायम गर्न खोजे।
७. माथवरसिंह थापा (वि.सं. १९००–१९०२)
कार्यकाल: वि.सं. १९००–१९०२ (सन् १८४३–१८४५)
प्रमुख कार्य: प्रशासनिक एकीकरण। उनले नेपालको प्रशासनिक प्रणालीलाई थप व्यवस्थित बनाउन भूमिका खेले।
८. फत्तेजंग शाह (२) (वि.सं. १९०२–१९०३)
कार्यकाल: वि.सं. १९०२–१९०३ (सन् १८४५–१८४६)
प्रमुख कार्य: आर्थिक सुधार। उनले कर प्रणालीमा सुधार ल्याउन प्रयास गरे।
९. जंगबहादुर राणा (१) (वि.सं. १९०३–१९१३)
कार्यकाल: वि.सं. १९०३–१९१३ (सन् १८४६–१८५६)
प्रमुख कार्य: मुलुकी ऐनको कार्यान्वयन। उनले नेपालको कानुनी प्रणालीलाई व्यवस्थित गर्न मुलुकी ऐन लागू गरे, जसले सामाजिक र कानुनी सुधारमा योगदान पुर्यायो।
१०. बमबहादुर राणा (वि.सं. १९१३–१९१४)
कार्यकाल: वि.सं. १९१३–१९१४ (सन् १८५६–१८५७)
प्रमुख कार्य: सैन्य संगठन। उनले नेपाली सेनालाई थप व्यवस्थित बनाउन प्रयास गरे।
११. जंगबहादुर राणा (२) (वि.सं. १९१४–१९३३)
कार्यकाल: वि.सं. १९१४–१९३३ (सन् १८५७–१८७७)
प्रमुख कार्य: ब्रिटिशसँग सम्बन्ध सुधार। उनले नेपाल र ब्रिटिश भारतबीचको सम्बन्धलाई सुदृढ बनाए।
१२. रणोद्दिप सिंह राणा (वि.सं. १९३३–१९४२)
कार्यकाल: वि.सं. १९३३–१९४२ (सन् १८७७–१८८५)
प्रमुख कार्य: शैक्षिक सुधार। उनले दरबार स्कूलको स्थापना गरेर आधुनिक शिक्षाको सुरुवात गरे।
१३. वीर शमशेर जंगबहादुर राणा (वि.सं. १९४२–१९५७)
कार्यकाल: वि.सं. १९४२–१९५७ (सन् १८८५–१९०१)
प्रमुख कार्य: प्रशासनिक सुधार। उनले कर्मचारीतन्त्रलाई व्यवस्थित गर्न विभिन्न नीतिहरू लागू गरे।
१४. देव शमशेर जंगबहादुर राणा (वि.सं. १९५७–१९५८)
कार्यकाल: वि.सं. १९५७–१९५८ (सन् १९०१)
प्रमुख कार्य: सामाजिक सुधार। उनले दासप्रथा उन्मूलनको प्रक्रिया सुरु गरे।
१५. चन्द्र शमशेर जंगबहादुर राणा (वि.सं. १९५८–१९८६)
कार्यकाल: वि.सं. १९५८–१९८६ (सन् १९०१–१९२९)
प्रमुख कार्य: दासप्रथा उन्मूलन। उनले वि.सं. १९८१ मा दासप्रथालाई औपचारिक रूपमा अन्त्य गरे।
१६. भीम शमशेर जंगबहादुर राणा (वि.सं. १९८६–१९८९)
कार्यकाल: वि.सं. १९८६–१९८९ (सन् १९२९–१९३२)
प्रमुख कार्य: प्रशासनिक स्थिरता। उनले राणा शासनलाई स्थिर राख्न विभिन्न नीतिहरू लागू गरे।
१७. जुद्ध शमशेर जंगबहादुर राणा (वि.सं. १९८९–२००२)
कार्यकाल: वि.सं. १९८९–२००२ (सन् १९३२–१९४५)
प्रमुख कार्य: भौतिक पूर्वाधार विकास। उनले सडक र सिंचाइ योजनाहरूमा जोड दिए।
१८. पद्म शमशेर जंगबहादुर राणा (वि.सं. २००२–२००५)
कार्यकाल: वि.सं. २००२–२००५ (सन् १९४५–१९४८)
प्रमुख कार्य: संवैधानिक सुधार। उनले नेपालको पहिलो संविधान (वि.सं. २००४) जारी गरे।
१९. मोहन शमशेर जंगबहादुर राणा (वि.सं. २००५–२००८)
कार्यकाल: वि.सं. २००५–२००८ (सन् १९४८–१९५१)
प्रमुख कार्य: राणा शासनको अन्त्य। उनको कार्यकालमा वि.सं. २००७ को जनक्रान्तिपछि राणा शासन समाप्त भयो।
२०. मातृकाप्रसाद कोइराला (१) (वि.सं. २००८–२००९)
कार्यकाल: वि.सं. २००८–२००९ (सन् १९५१–१९५२)
प्रमुख कार्य: प्रजातान्त्रिक शासनको सुरुवात। उनले राणा शासनपछिको प्रजातान्त्रिक सरकारको नेतृत्व गरे।
२१. मातृकाप्रसाद कोइराला (२) (वि.सं. २०१०–२०११)
कार्यकाल: वि.सं. २०१०–२०११ (सन् १९५३–१९५५)
प्रमुख कार्य: शैक्षिक सुधार। उनले शिक्षाको विस्तारमा जोड दिए।
२२. टंकप्रसाद आचार्य (वि.सं. २०१२–२०१४)
कार्यकाल: वि.सं. २०१२–२०१४ (सन् १९५६–१९५७)
प्रमुख कार्य: अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तार। उनले नेपालको कूटनीतिक सम्बन्धलाई विस्तार गरे।
२३. डा. के.आई. सिंह (वि.सं. २०१४–२०१४)
कार्यकाल: वि.सं. २०१४ (सन् १९५७)
प्रमुख कार्य: विद्रोही समूहसँग सम्झौता। उनले विद्रोहीहरूसँग शान्ति सम्झौता गरे।
२४. सुवर्ण शमशेर राणा (वि.सं. २०१५–२०१६)
कार्यकाल: वि.सं. २०१५–२०१६ (सन् १९५८–१९५९)
प्रमुख कार्य: आर्थिक सुधार। उनले आर्थिक नीतिहरूलाई सुदृढ बनाउन प्रयास गरे।
२५. विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला (वि.सं. २०१६–२०१७)
कार्यकाल: वि.सं. २०१६–२०१७ (सन् १९५९–१९६०)
प्रमुख कार्य: प्रजातान्त्रिक सुधार। उनले नेपालको पहिलो निर्वाचित सरकारको नेतृत्व गर्दै सामाजिक र आर्थिक सुधारमा जोड दिए।
२६. तुलसी गिरी (१) (वि.सं. २०१९–२०२१)
कार्यकाल: वि.सं. २०१९–२०२१ (सन् १९६२–१९६४)
प्रमुख कार्य: पञ्चायती व्यवस्थाको स्थापना। उनले पञ्चायत व्यवस्थालाई सुदृढ बनाउन भूमिका खेले।
२७. सूर्यबहादुर थापा (१) (वि.सं. २०२१–२०२३)
कार्यकाल: वि.सं. २०२१–२०२३ (सन् १९६४–१९६६)
प्रमुख कार्य: भूमिसुधार। उनले भूमिसुधार कार्यक्रम लागू गरे।
२८. तुलसी गिरी (२) (वि.सं. २०३२–२०३४)
कार्यकाल: वि.सं. २०३२–२०३४ (सन् १९७५–१९७७)
प्रमुख कार्य: पञ्चायती व्यवस्थाको निरन्तरता। उनले पञ्चायती नीतिहरूलाई निरन्तरता दिए।
२९. कीर्तिनिधि विष्ट (१) (वि.सं. २०२५–२०२६)
कार्यकाल: वि.सं. २०२५–२०२६ (सन् १९६८–१९६९)
प्रमुख कार्य: प्रशासनिक सुधार। उनले प्रशासनलाई थप प्रभावकारी बनाउन प्रयास गरे।
३०. कीर्तिनिधि विष्ट (२) (वि.सं. २०२८–२०३०)
कार्यकाल: वि.सं. २०२८–२०३० (सन् १९७१–१९७३)
प्रमुख कार्य: आर्थिक नीति। उनले आर्थिक स्थिरताका लागि नीतिहरू बनाए।
३१. नगेन्द्रप्रसाद रिजाल (१) (वि.सं. २०३०–२०३२)
कार्यकाल: वि.सं. २०३०–२०३२ (सन् १९७३–१९७५)
प्रमुख कार्य: शैक्षिक सुधार। उनले शिक्षामा पहुँच वृद्धि गर्न नीतिहरू लागू गरे।
३२. कीर्तिनिधि विष्ट (३) (वि.सं. २०३४–२०३६)
कार्यकाल: वि.सं. २०३४–२०३६ (सन् १९७७–१९७९)
प्रमुख कार्य: ग्रामीण विकास। उनले ग्रामीण क्षेत्रको विकासमा जोड दिए।
३३. सूर्यबहादुर थापा (२) (वि.सं. २०३६–२०४०)
कार्यकाल: वि.सं. २०३६–२०४० (सन् १९७९–१९८३)
प्रमुख कार्य: क्षेत्रीय विकास। उनले क्षेत्रीय विकासका लागि विभिन्न योजनाहरू लागू गरे।
३४. लोकेन्द्रबहादुर चन्द (१) (वि.सं. २०४०–२०४२)
कार्यकाल: वि.सं. २०४०–२०४२ (सन् १९८३–१९८५)
प्रमुख कार्य: प्रशासनिक सुधार। उनले प्रशासनलाई थप पारदर्शी बनाउन प्रयास गरे।
३५. नगेन्द्रप्रसाद रिजाल (२) (वि.सं. २०४२–२०४२)
कार्यकाल: वि.सं. २०४२ (सन् १९८५)
प्रमुख कार्य: आर्थिक सुधार। उनले छोटो कार्यकालमा आर्थिक स्थिरताका लागि नीतिहरू बनाए।
३६. मरिचमान सिंह श्रेष्ठ (वि.सं. २०४३–२०४६)
कार्यकाल: वि.सं. २०४३–२०४६ (सन् १९८६–१९८९)
प्रमुख कार्य: औद्योगिक विकास। उनले उद्योगहरूको विकासमा जोड दिए।
३७. लोकेन्द्रबहादुर चन्द (२) (वि.सं. २०४६–२०४७)
कार्यकाल: वि.सं. २०४६–२०४७ (सन् १९८९–१९९०)
प्रमुख कार्य: प्रजातान्त्रिक संक्रमण। उनले वि.सं. २०४६ को जनआन्दोलनपछि प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनामा सहयोग गरे।
३८. कृष्णप्रसाद भट्टराई (१) (वि.सं. २०४७–२०४८)
कार्यकाल: वि.सं. २०४७–२०४८ (सन् १९९०–१९९१)
प्रमुख कार्य: प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना। उनले वि.सं. २०४६ को जनआन्दोलनपछिको अन्तरिम सरकारको नेतृत्व गरे।
३९. गिरिजाप्रसाद कोइराला (१) (वि.सं. २०४८–२०५१)
कार्यकाल: वि.सं. २०४८–२०५१ (सन् १९९१–१९९४)
प्रमुख कार्य: आर्थिक उदारीकरण। उनले बजारमुखी आर्थिक नीतिहरू लागू गरे।
४०. मनमोहन अधिकारी (वि.सं. २०५१–२०५२)
कार्यकाल: वि.सं. २०५१–२०५२ (सन् १९९४–१९९५)
प्रमुख कार्य: आफ्नो गाउँ आफैं बनाऔं। उनले यो कार्यक्रममार्फत ग्रामीण विकासमा जोड दिए।
४१. शेरबहादुर देउवा (१) (वि.सं. २०५२–२०५३)
कार्यकाल: वि.सं. ２０५२–२०५३ (सन् १९९५–१९९७)
प्रमुख कार्य: महाकाली सन्धि। उनले भारतसँग महाकाली सन्धि सम्पन्न गरे।
४२. लोकेन्द्रबहादुर चन्द (३) (वि.सं. २०५३–२०५४)
कार्यकाल: वि.सं. २०५३–२०५४ (सन् १९९७)
प्रमुख कार्य: शान्ति प्रक्रिया। उनले माओवादी विद्रोहसँग सम्झौताको प्रयास गरे।
४३. सूर्यबहादुर थापा (३) (वि.सं. २०५४–२०५४)
कार्यकाल: वि.सं. २०५४ (सन् १९९७–१९९८)
प्रमुख कार्य: स्थानीय विकास। उनले स्थानीय तहमा विकास योजनाहरू लागू गरे।
४४. गिरिजाप्रसाद कोइराला (२) (वि.सं. २०५४–२०५५)
कार्यकाल: वि.सं. २०५४–२०५५ (सन् १९९८–१९९९)
प्रमुख कार्य: माओवादी वार्ता। उनले माओवादीसँग शान्ति वार्ताको सुरुवात गरे।
४५. कृष्णप्रसाद भट्टराई (२) (वि.सं. २०५६–२०५६)
कार्यकाल: वि.सं. २०५६ (सन् १९९९–२०००)
प्रमुख कार्य: अन्तरिम शासन। उनले छोटो समयमा स्थिरता कायम गर्न प्रयास गरे।
४६. गिरिजाप्रसाद कोइराला (३) (वि.सं. २०५६–२०५८)
कार्यकाल: वि.सं. २०५६–२०५८ (सन् २०००–२००१)
प्रमुख कार्य: शान्ति प्रक्रिया। उनले माओवादीसँग शान्ति वार्तालाई निरन्तरता दिए।
४७. शेरबहादुर देउवा (२) (वि.सं. २०५८–२०५९)
कार्यकाल: वि.सं. २०५८–२०५९ (सन् २००१–२००२)
प्रमुख कार्य: आपतकाल घोषणा। उनले माओवादी विद्रोहविरुद्ध आपतकाल घोषणा गरे।
४८. लोकेन्द्रबहादुर चन्द (४) (वि.सं. २०५९–२०६०)
कार्यकाल: वि.सं. २०५९–२०६० (सन् २००२–२००३)
प्रमुख कार्य: शान्ति वार्ता। उनले माओवादीसँग शान्ति वार्तालाई अगाडि बढाए।
४९. सूर्यबहादुर थापा (४) (वि.सं. २०६०–२०६१)
कार्यकाल: वि.सं. २०६०–२०६१ (सन् २००३–२००४)
प्रमुख कार्य: शान्ति प्रक्रिया। उनले माओवादीसँग शान्ति वार्तालाई निरन्तरता दिए।
५०. शेरबहादुर देउवा (३) (वि.सं. २०६१–२०६१)
कार्यकाल: वि.सं. २०६१ (सन् २००४–२००५)
प्रमुख कार्य: माओवादी विद्रोह नियन्त्रण। उनले माओवादी विद्रोहलाई नियन्त्रण गर्न प्रयास गरे।
५१. गिरिजाप्रसाद कोइराला (४) (वि.सं. २०६३–२०६५)
कार्यकाल: वि.सं. २०६३–२०६५ (सन् २००६–२००८)
प्रमुख कार्य: शान्ति सम्झौता। उनले माओवादीसँग व्यापक शान्ति सम्झौता सम्पन्न गरे।
५२. पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ (१) (वि.सं. २०६५–२०६६)
कार्यकाल: वि.सं. २०६५–२०६६ (सन् २००८–२००९)
प्रमुख कार्य: गणतन्त्रको स्थापना। उनले गणतान्त्रिक नेपालको पहिलो प्रधानमन्त्रीको रूपमा नेतृत्व गरे।
५३. माधवकुमार नेपाल (वि.सं. २०६६–२०६७)
कार्यकाल: वि.सं. २०६६–२०६७ (सन् २००९–२०१०)
प्रमुख कार्य: संविधान निर्माण। उनले संविधानसभाको कार्यलाई अगाडि बढाए।
५४. झलनाथ खनाल (वि.सं. २०६७–२०६८)
कार्यकाल: वि.सं. २०६७–२०६८ (सन् २०११)
प्रमुख कार्य: शान्ति प्रक्रिया। उनले माओवादी लडाकु समायोजनमा योगदान पुर्याए।
५५. डा. बाबुराम भट्टराई (वि.सं. २०६८–२०६९)
कार्यकाल: वि.सं. २०६८–२०६९ (सन् २०११–२०१३)
प्रमुख कार्य: संविधान निर्माण र लडाकु समायोजन। उनले माओवादी लडाकुको समायोजन र संविधान निर्माणलाई तीव्रता दिए।
५६. खिलराज रेग्मी (वि.सं. २०६९–२०७०)
कार्यकाल: वि.सं. २०६९–२०७० (सन् २०१३–२०१४)
प्रमुख कार्य: संविधानसभा निर्वाचन। उनले दोस्रो संविधानसभा निर्वाचन सम्पन्न गरे।
५७. सुशील कोइराला (वि.सं. २०७०–२०७२)
कार्यकाल: वि.सं. २०७०–२०७२ (सन् २०१४–२०१५)
प्रमुख कार्य: नेपालको संविधान २०७२। उनले नेपालको नयाँ संविधान जारी गर्न नेतृत्व गरे।
५८. केपी शर्मा ओली (१) (वि.सं. २०७२–२०७३)
कार्यकाल: वि.सं. २०७२–२०७३ (सन् २०१५–२०१६)
प्रमुख कार्य: भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण। उनले २०७२ को भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणमा जोड दिए।
५९. पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ (२) (वि.सं. २०७३–२०७४)
कार्यकाल: वि.सं. २०७३–२०७४ (सन् २०१६–२०१७)
प्रमुख कार्य: स्थानीय निर्वाचन। उनले लामो समयपछि स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न गरे।
६०. शेरबहादुर देउवा (४) (वि.सं. २०७४–२०७४)
कार्यकाल: वि.सं. २०७४ (सन् २०१७–२०१८)
प्रमुख कार्य: प्रादेशिक र संघीय निर्वाचन। उनले प्रादेशिक र संघीय निर्वाचन सम्पन्न गरे।
६१. केपी शर्मा ओली (२) (वि.सं. २०७४–२०७८)
कार्यकाल: वि.सं. २०७४–२०७८ (सन् २०१८–२०२१)
प्रमुख कार्य: नक्सा संशोधन। उनले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा समेटिएको नेपालको नयाँ नक्सा जारी गरे।
६२. शेरबहादुर देउवा (५) (वि.सं. २०७८–२०७९)
कार्यकाल: वि.सं. २०७८–२०७९ (सन् २०२१–२०२२)
प्रमुख कार्य: कोभिड-१९ व्यवस्थापन। उनले कोभिड-१९ महामारीको व्यवस्थापन र खोप वितरणमा जोड दिए।
६३. पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ (३) (वि.सं. २०७९–२०८१)
कार्यकाल: वि.सं. २०७९–२०८१ (सन् २०२२–२०२४)
प्रमुख कार्य: आर्थिक स्थिरता। उनले आर्थिक सुधार र स्थिरताका लागि नीतिहरू लागू गरे।
६४. केपी शर्मा ओली (३) (वि.सं. २०८१–वर्तमान)
कार्यकाल: वि.सं. २०८१
प्रमुख कार्य: पूर्वाधार विकास। उनले सडक, रेल र अन्य पूर्वाधार विकासमा जोड दिएका छन्।
नेपालको ६५ औं प्रधानमन्त्री: सुशीला कार्की
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा हालै भएको परिवर्तनसँगै सुशीला कार्की नेपालकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनेकी छिन्। उनी नेपालको ६५ औं प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त भएकी हुन्। यो नियुक्ति सन् २०२५ को सेप्टेम्बरमा भएको जनरेशन जेड (Gen Z) प्रदर्शनहरूको परिणामस्वरूप भएको हो। यी प्रदर्शनहरूले तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको राजीनामा गराएपछि अन्तरिम सरकारको नेतृत्वका लागि उनीमाथि सहमति बनेको थियो।
