बालेन्द्र शाह (बालेन) को प्रधानमन्त्री पदमा आउने सम्भावना निकै बलियो देखिएको छ, विशेष गरी पछिल्लो निर्वाचन परिणाम र युवा जनआन्दोलन (Gen-Z uprising) पछिको राजनीतिक परिवर्तनले। तपाईंले उल्लेख गर्नुभएका बाचापत्र (manifesto) मा आधारित महत्वाकांक्षी लक्ष्यहरू राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (RSP) को घोषणापत्रसँग मिल्दोजुल्दो छन्, जसले ५ वर्षमा ठूला आर्थिक तथा सामाजिक परिवर्तनको वाचा गरेको छ।

यी लक्ष्यहरू वास्तविकतामा कति चुनौतीपूर्ण छन् भनेर हेर्दा:

• नागरिकवाद (Citizen-first philosophy) स्थापित गर्नु: यो दर्शन पार्टीको मूल आधार हो। “नागरिक प्रथम” लाई नीति, कानुन र सेवा प्रवाहमा प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ। यो राजनीतिक इच्छाशक्तिमा निर्भर गर्छ, जसलाई बालेनले काठमाडौं मेयर हुँदा केही हदसम्म देखाएका थिए (जस्तै सुशासन र भ्रष्टाचारविरुद्ध)। यो कार्यान्वयन गर्न सजिलो छैन तर सम्भव छ यदि सरकारले पारदर्शिता र जवाफदेहिता कायम राख्यो भने।
• ५ वर्षमा १५,००० MW विद्युत उत्पादन (वार्षिक ~३,००० MW): हाल नेपालको जडित क्षमता करिब २,२००–२,५०० MW छ। वार्षिक ३,००० MW थप्नु निकै महत्वाकांक्षी छ किनकि अहिले वार्षिक ८००–१,००० MW मात्र थपिने क्रम छ। PPA, लगानी, प्रसारण लाइन र वातावरणीय स्वीकृति जस्ता चुनौती छन्। यदि बहुराष्ट्रिय लगानी र NRN को सहभागिता बढ्यो भने सम्भव छ, तर पूर्ण लक्ष्य पुग्न गाह्रो देखिन्छ।
• ५ वर्षमा ३०,००० km सडक निर्माण (वार्षिक ~६,००० km): यो पनि ठूलो लक्ष्य हो। एक निर्वाचन क्षेत्रमा ३६ km भनेर गणना गर्दा राष्ट्रव्यापी पूर्वाधार क्रान्ति चाहिन्छ। बजेट, ठेक्कापट्टा र निर्माण गुणस्तरमा सुधार आवश्यक छ।
• ५ वर्षमा १२ लाख रोजगारी सिर्जना (वार्षिक ~२.४ लाख): यो सबैभन्दा महत्वपूर्ण तर चुनौतीपूर्ण छ। नेपालमा युवा बेरोजगारी र विदेश पलायन ठूलो समस्या छ। औद्योगिक क्रान्ति, स्टार्टअप, पर्यटन र सेवा क्षेत्रमा फोकस गरेर मात्र सम्भव छ। RSP को manifesto मा पनि १.२ मिलियन jobs को वाचा छ।
• प्रतिव्यक्ति आय $३,००० (मासिक ~रु. ३७,५००): हाल नेपालको per capita income करिब $१,४५०–१,५०० छ (२०२५ डाटा अनुसार)। यसलाई दोब्बरभन्दा बढी बनाउन GDP वार्षिक १०–१५% ले बढाउनुपर्छ, जुन निकै कठिन छ। औद्योगिकरण, निर्यात वृद्धि र उत्पादकत्व बढाउनु पर्छ।
• GDP $१०० अर्ब: हाल नेपालको GDP करिब $४४–४५ अर्ब छ। ५ वर्षमा यो दोब्बरभन्दा बढी बनाउनु (वार्षिक ~१५%+ वृद्धि) असाधारण आर्थिक सुधार चाहिन्छ।
• स्वास्थ्य विमा, सार्वजनिक शिक्षा सुधार, एकीकृत सामाजिक सुरक्षा (डिजिटल): यी सामाजिक क्षेत्रका राम्रा लक्ष्य हुन्। स्वास्थ्य र शिक्षामा सार्वजनिक लगानी बढाउँदा जनताले प्रत्यक्ष फाइदा पाउँछन्। डिजिटल सेवा प्रवाह (जस्तै एकीकृत सामाजिक सुरक्षा) ले सुशासन बढाउँछ।
• १० वटा ठूला गौरवका आयोजना (कम्तीमा १०० अर्बका): बहुराष्ट्रिय र NRN लगानीबाट रोजगारी सिर्जना गर्ने यो योजना राम्रो छ। कानुन बनाएर कार्यान्वयन गर्नुपर्छ।

यी लक्ष्यहरू अति महत्वाकांक्षी छन् र पूर्ण रूपमा पूरा हुन गाह्रो छ, तर केही हदसम्म कार्यान्वयन भए पनि नेपालको विकासमा ठूलो फड्को मार्न सक्छ। बालेनको नेतृत्वमा “कुरा कम, काममा दम” भन्ने शैली अपनाइयो भने पहिलो दिनदेखि नै गति लिन सक्छ।

यी लक्ष्यहरू पूरा गर्नका लागि:

• भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासन पहिलो प्राथमिकता।
• लगानीमैत्री वातावरण, कानुनी सुधार।
• युवा तथा निजी क्षेत्रसँगको साझेदारी।
• राजनीतिक स्थिरता।