भाटभटेनी सुपरमार्केट नेपालको सबैभन्दा ठूलो र सफल रिटेल चेन हो, जसले नेपाली खुद्रा व्यापारको क्षेत्रमा क्रान्ति ल्याएको छ। यसको इतिहास, संस्थापक मीन बहादुर गुरुङको योगदान, वर्तमान स्थिति र प्रभावलाई तथ्यमा आधारित भएर यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।
इतिहास र सुरुवात
भाटभटेनी सुपरमार्केटको सुरुवात १९८४ अक्टोबर ११ मा भएको थियो। मीन बहादुर गुरुङले काठमाडौंको नक्सालस्थित भाटभटेनी मन्दिर नजिकै सानो किराना पसल (cold store/grocery shop) खोलेका थिए। सुरुमा ३५,००० रुपैयाँ लगानी गरी १२० वर्गफिट क्षेत्रफलको एक कोठामा सुरु भएको यो व्यवसाय पत्नी सावित्री गुरुङसँग मिलेर सञ्चालन गरिएको थियो। नाम नै भाटभटेनी मन्दिरबाट प्रेरित छ।
मीन बहादुर गुरुङ तत्कालीन नेपाल बैंक लिमिटेडमा जागिरे थिए (नेपालगञ्जमा कार्यरत)। अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका उनले सुरक्षित जागिर छोडेर १९९२ मा पूर्ण रूपमा व्यवसायमा लागे। यो सानो पसलले क्रमशः विस्तार भई नेपालको पहिलो आधुनिक सुपरमार्केट चेन बनेको हो।
मीन बहादुर गुरुङको नवीन विचार र कार्यान्वयन
मीन बहादुर गुरुङले नेपालमा परम्परागत किराना पसलको सट्टा एक छानामुनि सबै सामान उपलब्ध हुने, सफा, व्यवस्थित, गुणस्तरीय र ग्राहकमैत्री सुपरमार्केटको अवधारणा ल्याए। उनको नवीनता:
- अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खुद्रा मोडेल अपनाउनु (self-service, बारकोड, ठूलो स्टक, विभिन्न ब्रान्डहरू)।
- स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्तिकर्तासँग साझेदारी।
- गुणस्तर, मूल्य नियन्त्रण र ग्राहक सन्तुष्टिमा जोड।
- नेपालमा रिटेल क्षेत्रको विकासमा योगदान (साना व्यवसायीलाई शेल्फ स्पेस, रोजगारी सिर्जना)।
यसले नेपालको खुद्रा व्यापारलाई आधुनिकीकरण गरेको छ र अन्य चेनहरूलाई प्रेरित गरेको छ। उनको दृढता, लगानी र पुनर्लगानीले यो सानो पसलबाट राष्ट्रिय स्तरको चेन बनाएको हो।
नेपालमा प्रभाव
भाटभटेनीले नेपालको अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान दिएको छ:
- हजारौंलाई प्रत्यक्ष रोजगारी।
- कर तिर्नेमा रिटेल क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो करदाता।
- साना उत्पादक/किसानलाई बजार उपलब्ध गराउँदै।
- उपभोक्तालाई सस्तो, गुणस्तरीय र विविध सामान।
- देशभरि शाखा विस्तारले स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान।
हालसम्मको स्थिति (२०२६ सम्मका उपलब्ध तथ्य अनुसार)
- कुल शाखा संख्या: २७
- स्थान: काठमाडौं उपत्यकाभित्र १३+, बाहिर १४+ (कुल २७+)।
- जिल्ला/प्रदेश: काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर, पोखरा (कास्की), विराटनगर, विरगञ्ज, धरान, बुटवल, नेपालगञ्ज, धनगढी, जनकपुर, दमक आदि। कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी प्रदेशहरूमा फैलिएको।
- रोजगारी: १०,०००+
- दैनिक आम्दानी/बिक्री: ९.५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी
- मासिक: दैनिकको आधारमा करिब २८५ करोड+
- बार्षिक टर्नओभर/आम्दानी: ३२ अर्ब देखि ३५ अर्ब रुपैयाँ+
यी आँकडा विभिन्न स्रोतबाट अनुमानित छन् र समयसँगै बढ्दै गएका छन्।
अवधारणा र नवीनता
भाटभटेनीको मुख्य अवधारणा: “एकै ठाउँमा सबै कुरा, गुणस्तरीय र सुलभ मूल्यमा”। नवीनता:
- नेपालमा पहिलो ठूलो स्केलको सुपरमार्केट चेन।
- डिपार्टमेन्टल स्टोरसँग जोडेर फेसन, इलेक्ट्रोनिक्स, घरायसी सामान आदि।
- डिजिटल/कार्ड पेमेन्ट, लोयल्टी प्रोग्राम, डेलिभरी।
- स्थानीय उत्पादनलाई प्राथमिकता।
विक्री हुने उत्पादनहरू
- किराना/खाद्यान्न (चामल, दाल, तेल, मसला)।
- फलफूल, तरकारी (ताजा)।
- दुग्धजन्य (दूध, दही, चिज)।
- फ्रोजन/रेडी टु ईट।
- घरायसी सामान, सरसफाइ।
- व्यक्तिगत हेरचाह (साबुन, श्याम्पु, कस्मेटिक)।
- इलेक्ट्रोनिक्स, कपडा, फेसन, खेलौना, स्टेशनरी आदि। सबै प्रकारका दैनिक आवश्यकता।
मीन बहादुर गुरुङको आगामी योजना
गुरुङले मुख्य रूपमा रोजगारी सिर्जना लाई प्राथमिकता दिएका छन्। उनले कम्तीमा ५०,००० नेपाली युवालाई नेपालमै रोजगारी दिने महत्वाकांक्षी योजना सार्वजनिक गरेका छन्, जसले वैदेशिक रोजगारी घटाउने लक्ष्य राख्छ। थप शाखा विस्तार (३–४ वटा प्रति वर्ष), नयाँ स्थानहरू (धनगढी, जनकपुर, विराटनगर विस्तार) र सेवा सुधार। उनी नेपालको रिटेललाई थप मजबुत बनाउन लगानी जारी राख्ने पक्षमा छन्।
भाटभटेनीले नेपालको खुद्रा क्षेत्रमा उदाहरणीय सफलता देखाएको छ, जसले साना व्यवसायबाट ठूलो साम्राज्य बनाउने सम्भावना प्रमाणित गरेको छ। यो पूर्ण रूपमा तथ्य र विश्वसनीय स्रोतहरूमा आधारित छ।
