खड्ग प्रसाद शर्मा ओली (केपी ओली) नेपालका प्रमुख कम्युनिस्ट नेता तथा चार पटक प्रधानमन्त्री बनेका व्यक्तित्व हुन्। उनको जीवन सङ्घर्ष, जेलयात्रा, राजनीतिक उतारचढाव र राष्ट्रवादी अडानले भरिएको छ।
जन्म र बाल्यकाल
केपी शर्मा ओलीको जन्म २००८ फागुन ११ (२२ फेब्रुअरी १९५२) मा तेह्रथुम जिल्लाको आठराई गाउँ (इवा) मा एक साधारण किसान परिवारमा भएको थियो। बुबा मोहन प्रसाद ओली र आमा मधुमाया ओलीका जेठा छोरा ओलीले चार वर्षको उमेरमै आमा गुमाए। हजुरआमा रमादेवीको काखमा हुर्किएका उनले बाल्यकालमा गाउँले जीवनका सबै कष्ट र कामको अनुभव गरे। परिवारको आर्थिक अवस्था निम्न मध्यम वर्गीय थियो, जसले उनको जीवनमा गहिरो प्रभाव पार्यो।
शिक्षा
ओलीले प्रारम्भिक शिक्षा तेह्रथुम र झापामा लिए। झापा झरेपछि हिमalaya उच्च माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययन गरे तर स्कूल स्तरको औपचारिक शिक्षा पूरा नगरी राजनीतिमा होमिए। उनको शिक्षालाई राजनीतिक सङ्घर्ष र आत्मअध्ययनले पूर्णता दिएको मानिन्छ।
राजनीतिक यात्रा र सङ्घर्ष
ओलीको राजनीतिक जीवन १९६६ (वि.सं. २०२३) मा शुरू भयो। १९७० मा कम्युनिस्ट पार्टीको सदस्य बने र पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध सक्रिय भए। झापा विद्रोह (१९७१) मा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरे। यसै क्रममा १४ वर्ष जेल जीवन बिताए (४ वर्ष एकान्त कारावाससहित), यातना भोगे। १९८० को दशकमा रिहा भएपछि पार्टी एकीकरणमा योगदान दिए।
- १९९१ मा बहुदलपछि झापाबाट सांसद निर्वाचित।
- १९९४ मा मनमोहन अधिकारी सरकारमा गृहमन्त्री।
- नेकपा (एमाले) मा विभिन्न जिम्मेवारी।
- २०१४ देखि एमाले अध्यक्ष (२०१४ को नवौँ महाधिवेशनदेखि)।
- २०२५ डिसेम्बर मा एमालेको ११औँ महाधिवेशन मा ईश्वर पोखरेललाई पराजित गर्दै तेस्रो पटक अध्यक्षमा निर्वाचित (१६६३ मत प्राप्त)।
उनको यात्रामा पार्टी विभाजन, एकीकरण (नेकपा गठन र विघटन) र आन्तरिक द्वन्द्वका उतारचढाव छन्।
प्रधानमन्त्रीकाल र राजनीतिक उपलब्धि
ओली चार पटक प्रधानमन्त्री बने:
- पहिलो: २०१५–२०१६ (संविधान कार्यान्वयनपछि पहिलो निर्वाचित प्रधानमन्त्री)।
- दोस्रो: २०१८–२०२१।
- तेस्रो: २०२१ (संक्षिप्त)।
- चौथो: २०२४–२०२५ (२०२५ सेप्टेम्बरमा जेनजी प्रदर्शनपछि राजीनामा)।
मुख्य उपलब्धि र योजना/परियोजना:
- “समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली” नारा।
- प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम र रोजगार कार्यक्रम।
- राष्ट्रिय गौरवका आयोजना (रेल, जलमार्ग, पूर्वाधार विकास)।
- चीनसँग सम्बन्ध मजबुत (बेल्ट एन्ड रोड)।
- २०२० मा नयाँ नक्सा जारी (कालापानी, लिपुलेक, लिम्पियाधुरा समेटेर)।
- संविधान कार्यान्वयन, भूकम्प पुनर्निर्माणमा योगदान।
राजनीतिक सङ्घर्ष, आरोह-अवरोह र आरोप
ओलीको करियरमा पटक-पटक सत्ता प्राप्ति र गुमाउनु प्रमुख अवरोह रहे। पार्टीभित्र प्रचण्ड-माधव नेपालसँग द्वन्द्व, संसद विघटन (२०२०) र सर्वोच्च अदालतको फैसला। २०२५ मा जेनजी प्रदर्शन (सोशल मीडिया ब्यान, भ्रष्टाचारविरोधी) ले उनको सरकार ढालेको थियो।
आरोप र भ्रष्टाचार:
- क्रोनिज्म, नेपोटिज्म र नीतिगत भ्रष्टाचार (गिरी बन्धु टी इस्टेट प्रकरण)।
- आलोचक र मिडियाप्रति शत्रुतापूर्ण व्यवहार।
- कोभिड व्यवस्थापन र आर्थिक stagnation मा आलोचना।
- २०२५ प्रदर्शनमा भ्रष्टाचार र авторитarianism को आरोप प्रमुख।
महत्वपूर्ण भाषणहरूको सूची
ओलीका भाषणहरू राष्ट्रवादी र हास्यपूर्ण हुन्छन्। केही प्रमुख:
- भानुभक्त जयन्ती २०२०: राम जन्मभूमि नेपालमा भएको दाबी।
- संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभा २०२४: जलवायु परिवर्तन, असमानता र शान्तिमा जोड।
- सगरमाथा संवाद उद्घाटन: जलवायु, प्रवासन र दिगो विकास।
- नन-अलाइन्ड मुभमेन्ट समिट २०१९: शान्ति र स्वाधीनता।
- हो ची मिन्ह एकेडेमी, भियतनाम २०१९: कल्याणकारी राज्यको अवधारणा।
- २०२५ प्रदर्शनपछि राष्ट्रको सम्बोधन: शान्ति अपील र भावनात्मक अभिव्यक्ति।
केपी ओली नेपालको समकालीन राजनीतिमा विवादास्पद तर प्रभावशाली व्यक्तित्व हुन्। उनको सङ्घर्षपूर्ण जीवनले कम्युनिस्ट आन्दोलन र राष्ट्रियताको प्रतीक बनाएको छ, तर आरोपहरूले उनको विरासतलाई जटिल बनाएको छ।
