नेपाल सरकारले स्टार्टअप उद्यम कर्जा कोष कार्यविधि २०७९ मार्फत धितोबिना स्टार्टअप कर्जा उपलब्ध गराउँछ। यो उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (MoICS) र उद्योग विभाग (DoI) ले व्यवस्थापन गर्छन्। योग्य स्टार्टअपहरूलाई प्रति उद्यम अधिकतम २५ लाख रुपैयाँ सम्म ३% स्थिर ब्याजदर मा कर्जा उपलब्ध हुन्छ, जुन अधिकतम ७ वर्ष भित्र फिर्ता गर्नुपर्छ। सामान्यतः ३ वर्षको ग्रेस अवधि पछि मात्र मूलधन फिर्ता सुरु हुन्छ। बैंकले ०.१% सेवा शुल्क मात्र लिन्छ। आ.व. २०८२/८३ मा यो कार्यक्रमका लागि २.५ करोड बजेट विनियोजन भएको छ, जसबाट १०० वटा स्टार्टअप लाभान्वित हुन सक्छन्।

योग्यता मापदण्ड

तपाईंको स्टार्टअपले यी मापदण्ड पूरा गर्नुपर्छ:

• ७ वर्षभन्दा कम समयदेखि सञ्चालनमा भएको।
• १४ वटा योग्य क्षेत्र मध्ये कुनै एकमा सञ्चालन:
  • कृषि तथा पशुपन्छी
  • वन तथा जडीबुटी
  • पर्यटन, मनोरञ्जन र आतिथ्य
  • विज्ञान, प्रविधि, सूचना प्रविधि र सञ्चार
  • स्वास्थ्य सेवा
  • शिक्षा तथा तालिम (परामर्श, कोचिङ; भाषा सिकाइबाहेक)
  • घरायसी तथा दैनिक काम सहजीकरण
  • वातावरण संरक्षण र फोहोर व्यवस्थापन
  • यातायात तथा यात्रा
  • पूर्वाधार निर्माण
  • अटोमोबाइल
  • खानी तथा खनिज अनुसन्धान
  • खाद्य उत्पादन तथा प्रशोधन
  • विपद् जोखिम न्यूनीकरण
• ७ मध्ये कम्तीमा ५ मापदण्ड पूरा गर्नुपर्छ, जसमा निम्न ४ मध्ये कम्तीमा २ वित्तीय मापदण्ड अनिवार्य:
  1. चुक्ता पुँजी ≤ ५० लाख
  2. वार्षिक कुल आय ≤ ५० लाख
  3. स्थिर पुँजी (जग्गा/भवनबाहेक) ≤ २० लाख
  4. पूर्णकालीन कर्मचारी ≤ १० जना
  5. उत्पादन/वितरणमा उपभोक्ता समस्या समाधान गर्न आईटी र रचनात्मक सोच प्रयोग
  6. वार्षिक खर्चको ≥५% उत्पादन/बजार विकास र अनुसन्धानमा खर्च
  7. बौद्धिक सम्पत्ति (पेटेन्ट, डिजाइन, दर्ता सफ्टवेयर) वा त्यसका लागि योग्य

अयोग्य उद्यमहरू:

• दर्ता नभएका
• स्थानीय नवप्रवर्तनबिना आयात मात्र गर्ने
• विद्यमान कम्पनीका सहायक कम्पनी
• क्रेडिट इन्फरमेसन ब्यूरो वा कर प्रणालीमा कालोसूचीमा परेका
• प्यान नभएका
• औद्योगिक उद्यम ऐन २०७६ अन्तर्गत मध्यम/ठूला उद्योग
• एकल सेयरधारक कम्पनी

आवश्यक कागजातहरू

सबै कागजात एउटै PDF फाइल मा राख्नुहोस्:

• कम्पनी दर्ता प्रमाणपत्र
• प्यानको प्रतिलिपि
• कर दाखिला अभिलेख (पछिल्लो रिटर्न)
• कम्पनीको आधिकारिक प्रतिनिधिको नागरिकता प्रमाणपत्र
• व्यवसाय/कर्जा प्रस्ताव (नवप्रवर्तन, बजार विश्लेषण, रोजगारी सिर्जना, जोखिम, वित्तीय अनुमान समावेश)

चरणबद्ध आवेदन प्रक्रिया

1. योग्यता जाँच: माथिका मापदण्डसँग आफ्नो स्टार्टअप तुलना गर्नुहोस्। Startup Nepal Portal (application.startupnepal.gov.np) मा स्व-मूल्यांकन गर्नुहोस् वा DoI सँग परामर्श लिनुहोस्। आवश्यक परे व्यवहार्यता अध्ययन तयार गर्नुहोस्।
2. आवेदन तयारी: नवप्रवर्तनशील विचार, परियोजना बजेट (२५ लाखसम्म), योग्यता पूरा भएको विस्तृत कर्जा प्रस्ताव तयार गर्नुहोस्। सबै कागजात स्क्यान गरी एउटै PDF बनाउनुहोस्। प्रति स्टार्टअप एक आवेदन मात्र।
3. आवेदन पेश:
   • विकल्प १ (प्राथमिकता): PDF र प्रस्ताव startup@doind.gov.np वा startup@moics.gov.np मा इमेल गर्नुहोस्।
   • विकल्प २: उद्योग विभाग कार्यालय (सिंहदरबार, काठमाडौं) मा व्यक्तिगत रूपमा पेश गर्नुहोस्।
   • वर्षभरि खुला, तर कोष सीमित छ—आर्थिक वर्ष सुरु (मध्य असारपछि) चाँडो आवेदन दिनुहोस्।
4. मूल्यांकन र स्वीकृति:
   • DoI को कार्यकारी समिति (वा विशेषज्ञ उपसमिति) ले ३० दिनभित्र प्रस्ताव मूल्यांकन गर्छ (कार्यविधिको अनुसूची २ अनुसार: नवप्रवर्तन, बजार सम्भाव्यता, रोजगारी, जोखिम)।
   • छनोट भएका प्रस्ताव DoI वेबसाइटमा प्रकाशित हुन्छन्, नेपाल राष्ट्र बैंक (NRB) मा सिफारिस गरिन्छ र तपाईंलाई सूचित गरिन्छ। समयसीमाभित्र सम्पर्क नभए आवेदन रद्द हुन सक्छ।
5. कर्जा सम्झौता र वितरण:
   • NRB सूचनाअनुसार तोकिएको बैंकमा सम्पर्क गरी सम्झौता गर्नुहोस्। परियोजनालाई धितो राखिन्छ (निक्षेप तथा कर्जा जमानत कोषमार्फत)।
   • सरकारले बैंकमा रकम हस्तान्तरण गर्छ, बैंकले कर्जा वितरण गर्छ (२५ लाखसम्म)।
     • ≤५ लाख: १ किस्ता
     • ≤१५ लाख: २ किस्ता
     • १५–२५ लाख: ३ किस्ता
6. स्वीकृतिपछिका दायित्व:
   • कोष स्वीकृत परियोजनामा मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।
   • परियोजना स्थलमा “नेपाल सरकारको सहुलियतपूर्ण कर्जा” बोर्ड राख्नुहोस्।
   • वार्षिक प्रगति प्रतिवेदन DoI र बैंकमा पेश गर्नुहोस्।
   • ३ वर्षपछि मूलधन + ब्याज फिर्ता सुरु; चाँडो फिर्ता गर्न सकिन्छ (जरिवाना छैन)।
   • फिर्ता गरेको किस्तामा ०.५% पुरस्कार प्राप्त हुन्छ।

२०२५ का लागि महत्त्वपूर्ण जानकारी

• कोटा सीमा: कुल २.५ करोड, अधिकतम १०० कर्जा (२५ लाखसम्म)—पहिले आउने, पहिले पाउने (मूल्यांकन अंकका आधारमा)।
• ब्याज र शुल्क: ३% स्थिर ब्याज; धितो आवश्यक छैन, तर परियोजना धितो अनिवार्य।
• सहयोग स्रोत: व्यवसाय योजना वा दर्ताका लागि BizSewa (9804495818) वा CompanySewa सम्पर्क गर्नुहोस्। कार्यविधि २०७९ moics.gov.np बाट डाउनलोड गर्नुहोस्।
• जोखिम: कोष दुरुपयोग भए सरकारले कर्जा असुल गर्छ। सधैं कानुनी/वित्तीय सल्लाहकारसँग परामर्श लिनुहोस्।

नवीनतम जानकारीका लागि: Startup Nepal Portal वा DoI वेबसाइट हेर्नुहोस्। २०८२/८३ बजेटसँगै प्रक्रिया परिवर्तन हुन सक्छ।