नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) २०२५ नेपालको प्रमुख पुरुष टी२० क्रिकेट फ्रेन्चाइजी लिग हो, जसलाई क्रिकेट एसोसिएसन अफ नेपाल (CAN) ले आयोजना गरेको छ। यो दोस्रो संस्करण हो, जसलाई सिद्धार्थ बैंकको प्रायोजनमा सिद्धार्थ बैंक एनपीएल २०२५ नाम दिइएको छ। यो लिग नेपालको क्रिकेट विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ, जसमा स्थानीय प्रतिभाहरूका साथै अन्तर्राष्ट्रिय स्टारहरू (जस्तै फाफ डु प्लेसिस, क्रिस लिन, राशिद खान) सहभागी छन्। लिगको उद्घाटन १७ नोभेम्बर २०२५ मा जनकपुर बोल्ट्स र काठमाडौं गोरखाजबीच भएको थियो। सबै खेलहरू त्रिभुवन विश्वविद्यालय (टीयू) अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान, किर्तिपुरमा मात्र खेलाइएका छन्, जसमा नयाँ फ्लडलाइटहरू स्थापना भएका छन्। लिगको फाइनल १३ डिसेम्बर २०२५ मा हुँदैछ।

मुख्य विवरणहरू (संक्षिप्त तालिका)

विस्तृत व्याख्या

१. कति खेल हुँदैछन्? एनपीएल २०२५ मा कुल ३२ खेलहरू हुँदैछन्। यसमा ८ टिमहरूबीच राउन्ड-रोबिन फर्म्याटमा २८ लिग खेलहरू छन् (प्रत्येक टिमले ७ खेल खेल्छ)। त्यसपछि प्लेअफ चरणमा ४ खेलहरू: क्वालिफायर १ (टप २ टिमहरूबीच), एलिमिनेटर (३औं र ४औंबीच), क्वालिफायर २, र फाइनल। यो फर्म्याटले रोमाञ्चकता बढाउँछ। लिग चरण ९ डिसेम्बरमा समाप्त भइसकेको छ, र प्लेअफ चलिरहेको छ (उदाहरण: ९ डिसेम्बरमा सुदूरपश्चिम र भिराटनगर क्वालिफायर १ मा)।

२. कति वटा इभेन्ट हुँदैछ? मुख्य इभेन्ट १ नै हो (सम्पूर्ण लिग), तर प्लेअफलाई छुट्टै इभेन्ट मान्दा ४ वटा (क्वालिफायर १, एलिमिनेटर, क्वालिफायर २, फाइनल)। यसबाहेक, अक्सन (८ अगस्ट २०२५ मा काठमाडौंमा), रिटेन्सन (जुलाईमा), र फ्यान इभेन्टहरू (जस्तै फ्लडलाइट उद्घाटन) पनि छन्। यो लिगले नेपाल क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उकास्न २३ नाइट म्याचहरू समावेश गरेको छ।

३. कति बराबरको आर्थिक कारोबार हुँदैछ? प्राइज मनी कुल रु. २.०१ करोड छ (२०२४ को जस्तै), जसमा विजेतालाई रु. १ करोड, उपविजेतालाई रु. ५० लाख, र बाँकी टिमहरूलाई क्रमशः वितरण। तर कुल आर्थिक कारोबार (स्पन्सरसिप, ब्रोडकास्ट डिल, टिकट सेल्स) रु. ४० करोडभन्दा बढी अपेक्षित छ। फ्रेन्चाइजीहरूको बिक्रीबाट २०२४ मा रु. ११–३६ करोड कमाइ भएको थियो (उच्चतम काठमाडौंको रु. ३.३३ करोड)। यो वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय स्टारहरूले ब्रान्ड मूल्य बढाएको छ। ब्रोडकास्ट फानकोड र स्टार स्पोर्ट्समा छ।

४. टियु क्रिकेट रंगशालामा कति टिकट र कति सिट क्षमता भएको छ? टीयू अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानको कुल सिट क्षमता १६,००० छ (नयाँ फ्लडलाइट र कलरफुल सिटहरू थपिएका)। हाल चरणबद्ध रूपमा मात्र ५,०००–१०,००० सिटहरू मात्र प्रयोगमा छन् (मास्टर प्लानअन्तर्गत विस्तार भइरहेको छ, कुल लागत रु. १० अर्ब)। टिकट मूल्य:

• सामान्य: लिग खेल रु. ५००, प्लेअफ/फाइनल रु. १,०००
• प्रिमियम: हप्ताको दिन रु. १,०००, शनिबार/ओपनिङ रु. १,५००, प्लेअफ/फाइनल रु. २,०००
• सिजन पास: रु. १५,००० टिकटहरू खल्ती एपमार्फत बुकिङ हुन्छन्। ओपनिङ म्याच सोल्ड आउट भयो, र प्लेअफहरूमा पनि उच्च माग छ।

५. कति खेलाडी कति दर्शकहरू एनपीएलमा खेल हेर्दैछन्? खेलाडीहरू: कुल १२०+ खेलाडीहरू (८ टिम × १५ जना स्क्वाड)। अक्सनमा ५१ जना रिटेन्ड भएका थिए। प्रत्येक खेलमा ११ जना प्रति टिम (कुल २२) खेल्छन्। प्रमुख नेपालीहरू: रोहित पौडेल (५०० रनको कीर्तिमान), आसिफ शेख, ललित राजवंशी। अन्तर्राष्ट्रिय: फाफ डु प्लेसिस, क्रिस लिन आदि। दर्शकहरू: प्रत्येक खेलमा औसत ५,०००–१०,०००+ (ओपनिङमा १०,०००+ सोल्ड आउट)। कुल लिगमा २ लाख+ दर्शक अपेक्षित। फ्यानहरूले पहाडी सूर्यास्त र फ्लडलाइट म्याचहरूको लागि उत्साहित छन्; यो नेपालको क्रिकेट क्रेजको संकेत हो।

६. कुन शीर्षकमा कति खेलको कति रकम संकलन हुँदैछ? संकलन मुख्य रूपमा आय स्रोतहरूबाट हुन्छ (विस्तृत ब्रेकडाउन उपलब्ध नभए पनि अनुमानित):

• स्पन्सरसिप र फ्रेन्चाइजी बिक्री: रु. २०–२५ करोड (८ फ्रेन्चाइजीहरूबाट, जस्तै काठमाडौं रु. ३.३३ करोड)।
• टिकट सेल्स: रु. ५–८ करोड (३२ खेल × औसत ५,००० टिकट × रु. ५००–१,०००)।
• ब्रोडकास्ट र मिडिया राइट्स: रु. १०–१२ करोड (फानकोड, स्टार स्पोर्ट्स)।
• अन्य (मर्चेन्डाइज, फ्यान इभेन्ट): रु. ३–५ करोड। कुल: रु. ४० करोड+। प्राइज मनी अलग छ, जुन विजेतालाई वितरण हुन्छ। यो वर्ष स्पट फिक्सिङ प्रयासहरू रोक्न प्रहरीले कारबाही गरेको छ।